منبع کویل‌دار چیست و چه ظرفیتی برای پروژهٔ شما لازم است؟

در هر موتورخانه‌ای که آب گرم مصرفی جدا از آب گرمایشی لازم است، یک منبع کویل‌دار حلقهٔ واسط این دو مدار است. انتخاب اشتباه ظرفیت، همان چیزی است که باعث می‌شود ساکنان یک ساختمان ساعت هفت صبح آب سرد بگیرند و دیگ بی‌وقفه کار کند. این مقاله نشان می‌دهد منبع کویل‌دار چه می‌کند، ظرفیتش را بر چه مبنایی انتخاب می‌کنند و چه چیزی عمرش را کوتاه می‌کند.

منبع کویل‌دار دقیقاً چه کار می‌کند؟

داخل مخزن، یک لولهٔ مارپیچ (کویل) قرار دارد که آب داغ خروجی از دیگ در آن جریان پیدا می‌کند. آب مصرفی ساختمان بیرون کویل و داخل بدنه است و گرمای خود را از جدارهٔ کویل می‌گیرد. چون دو جریان هرگز به هم نمی‌رسند، آب مدار گرمایش با آب بهداشتی مخلوط نمی‌شود؛ به همین دلیل به این روش انتقال حرارت غیرمستقیم می‌گویند.

نتیجهٔ عملی این جداسازی دو چیز است: آب بهداشتی تمیز می‌ماند، و مخزن نقش یک ذخیرهٔ ضربه‌گیر را بازی می‌کند. وقتی مصرف ناگهان بالا می‌رود، حجم آبِ از پیش گرم‌شده جواب می‌دهد و دیگ فرصت دارد خودش را برساند.

تفاوت منبع کویل‌دار با مخزن ذخیره و آبگرمکن چیست؟

مخزن ذخیره فقط آب را نگه می‌دارد و منبع حرارتی ندارد. آبگرمکن خانگی مشعل و محفظهٔ احتراق مستقل دارد. منبع کویل‌دار هیچ‌کدام نیست: خودش نمی‌سوزاند، بلکه گرما را از دیگ موجود قرض می‌گیرد و همان‌جا ذخیره می‌کند. برای همین در ساختمانی که پیش‌تر دیگ آب گرم یا دیگ آب داغ دارد، اضافه‌کردن یک منبع کویل‌دار ارزان‌تر و کم‌دردسرتر از نصب یک منبع حرارتی دوم است.

اگر هنوز بین دیگ آب گرم و دیگ آب داغ تصمیم نگرفته‌اید، مقایسهٔ دمای کاری و کاربرد این دو دیگ نقطهٔ شروع بهتری از انتخاب مخزن است؛ چون نوع دیگ، دمای ورودی کویل را تعیین می‌کند.

مشخصات فنی منبع کویل‌دار مدل STH

ارقام زیر از کاتالوگ صنایع تبدیل انرژی تابان برداشته شده است و مبنای سفارش‌گذاری قرار می‌گیرد.

ابعاد و وزن‌ها جنبهٔ راهنما دارند و قابل تغییرند.

چه ظرفیتی از منبع کویل‌دار برای پروژهٔ شما لازم است؟

ظرفیت منبع کویل‌دار را با متراژ ساختمان حساب نمی‌کنند، با مصرف اوج حساب می‌کنند. سه عدد تعیین‌کننده است: بیشترین مصرف هم‌زمان آب گرم در شبانه‌روز، مدتی که این اوج طول می‌کشد، و توان دیگی که قرار است کویل را تغذیه کند. ساختمان مسکونی اوج کوتاه و تیز صبحگاهی دارد؛ حمام ورزشگاه یا رختشویخانه اوج طولانی و یکنواخت.

هرچه توان دیگ بیشتر باشد، مخزن کوچک‌تری کافی است، چون بازتولید آب گرم سریع‌تر انجام می‌شود. برعکس، وقتی دیگ محدود است، مخزن بزرگ‌تر جای کمبود توان را می‌گیرد. به همین دلیل انتخاب مخزن را جدا از محاسبهٔ ظرفیت دیگ آب گرم بر حسب کیلوکالری بر ساعت انجام نمی‌دهیم؛ این دو یک تصمیم‌اند.

بدنه، کویل و عایق؛ منبع کویل‌دار از چه ساخته می‌شود؟

سه جزء کیفیت این مخزن را تعیین می‌کند. کویل مسی مسیر انتقال حرارت است و سطح تماس آن تعیین می‌کند مخزن با چه سرعتی گرم شود. بدنه فشار کاری را تحمل می‌کند و طبق استاندارد ASME و B.S ساخته و تست می‌شود. عایق هم کاری می‌کند که آبِ گرم‌شده تا زمان مصرف داغ بماند؛ بدون عایق مناسب، دیگ برای جبران اتلاف مخزن روشن و خاموش می‌شود و مصرف سوخت بالا می‌رود.

عمودی یا افقی؟

این انتخاب فنی نیست، فضایی است. مدل عمودی سطح اشغال کمتری در موتورخانه می‌گیرد و برای موتورخانه‌های تنگ مناسب است. مدل افقی وقتی به کار می‌آید که ارتفاع سقف کم باشد یا مخزن قرار است زیر یک تجهیز دیگر بنشیند. عملکرد حرارتی هر دو یکسان است.

چه چیزی عمر این مخزن را کوتاه می‌کند؟

رسوب. آب سخت روی جدارهٔ بیرونی کویل لایه می‌بندد و همان لایه، انتقال حرارت را کند می‌کند. علامتش این است که مخزن دیرتر از قبل گرم می‌شود و دیگ بیشتر کار می‌کند؛ مصرف سوخت بالا می‌رود بی‌آنکه مصرف آب تغییر کرده باشد. اگر آب ورودی سخت است، سختی‌گیر پیش از مخزن نصب می‌شود نه بعد از آن. راهنمای انتخاب سختی‌گیر بر اساس ظرفیت و سختی آب نشان می‌دهد چه ظرفیتی از سختی‌گیر با مصرف شما می‌خواند.

دو عامل دیگر هم هست: تخلیهٔ نکردن رسوب کف مخزن از شیر تخلیه، و کارکرد دائم در دمای بالاتر از نیاز واقعی که هم رسوب‌گذاری را تند می‌کند و هم ریسک سوختگی مصرف‌کننده دارد. برای دیدن مدل موجود و اتصالات آن، صفحهٔ منبع کویل دار مدل STH را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

تاریخ بازبینی: ۲۸ شهریور ۱۴۰۵