بلودان دیگ بخار چیست و چرا نادیده گرفتنش گران تمام می‌شود؟

هر لیتر آبی که وارد دیگ می‌شود، مقداری املاح همراه خود دارد؛ بخار اما تقریباً خالص بیرون می‌رود. نتیجه ساده است: املاح داخل دیگ می‌مانند و غلیظ‌تر می‌شوند. بلودان دیگ بخار تنها راهی است که این غلظت را در محدودهٔ قابل تحمل نگه می‌دارد.

بلودان دیگ بخار دقیقاً چه کاری می‌کند؟

در عمل دو اتفاق هم‌زمان می‌افتد. اول، آبِ پرِ املاح از دیگ خارج و با آب تغذیهٔ تازه جایگزین می‌شود؛ دوم، لجن و ذراتی که ته دیگ نشسته‌اند با فشار خود دیگ بیرون رانده می‌شوند. بدون این دو کار، همان املاح روی سطوح حرارتی می‌نشینند و لایه‌ای می‌سازند که انتقال حرارت را کُند می‌کند.

پیامدش را در قبض سوخت می‌بینید، نه در ظاهر دستگاه. دیگی که رسوب گرفته، برای تولید همان مقدار بخار باید بیشتر بسوزاند و دمای دودکشش بالاتر می‌رود. مسئلهٔ بعدی ایمنی است: رسوب، فلز را از آب جدا می‌کند و نقطهٔ داغ می‌سازد.

بلودان سطحی و بلودان زیر دیگ چه فرقی دارند؟

این دو جایگزین هم نیستند و هر کدام کار خودش را می‌کند. جدول زیر تفاوتشان را در یک نگاه نشان می‌دهد.

نکتهٔ عملی: بلودان زیر دیگ باید کوتاه و قاطع باشد. باز نگه‌داشتن طولانی این شیر، هم آب گرم را هدر می‌دهد و هم سطح آب را به‌هم می‌ریزد.

هر چند وقت یک‌بار باید بلودان دیگ بخار بزنیم؟

پاسخ درست، عددی نیست که بتوان از روی کاتالوگ خواند. تناوب و مقدار بلودان دیگ بخار از سه چیز بیرون می‌آید: کیفیت آب تغذیه پس از تصفیه، میزان برگشت کندانس، و حد مجاز املاحی که استاندارد ساخت همان دیگ تعیین کرده است. هرچه آب ورودی سخت‌تر و کندانس برگشتی کمتر باشد، بار بلودان سنگین‌تر می‌شود.

به همین دلیل برنامهٔ بلودان با آزمایش دوره‌ای آب دیگ تنظیم می‌شود، نه با حدس اپراتور. اگر می‌خواهید بدانید استاندارد ساخت چه چیزهایی را تکلیف می‌کند، الزامات ایمنی و فنی ساخت دیگ بخار نقطهٔ شروع خوبی است.

ظرفیت دیگ، مقیاس ماجرا را عوض می‌کند

هرچه ظرفیت بخاردهی بالاتر باشد، حجم آبی که در هر شیفت باید تخلیه و جبران شود بزرگ‌تر است. محدودهٔ ظرفیت مدل‌های تولیدی کارگاه به این شکل است:

ابعاد و وزن‌ها جنبهٔ راهنما دارند و قابل تغییرند.

برای انتخاب ظرفیت متناسب با مصرف واقعی خط، راهنمای انتخاب ظرفیت دیگ بخار واحدها و روش تبدیل را باز کرده است.

چه تجهیزاتی بار بلودان دیگ بخار را کم می‌کنند؟

بلودان دیگ بخار هزینه دارد: آب گرم و انرژی از سیستم بیرون می‌رود. راه درست، حذف بلودان نیست؛ کم‌کردن نیاز به آن است و این کار از سمت آب ورودی شروع می‌شود.

سختی‌گیر آب بخش زیادی از املاح سختی‌آور را پیش از ورود می‌گیرد و مستقیم از حجم بلودان کم می‌کند. دی‌اریتور اکسیژن و گازهای محلول را جدا می‌کند و از خوردگی جلوگیری می‌کند. اکونومایزر هم بخشی از حرارتی را که از دست رفته به آب تغذیه برمی‌گرداند.

مجموعهٔ کامل بدنه‌ها و تجهیزات جانبی در دستهٔ دیگ بخار تابان بویلر فهرست شده است.

چهار اشتباه رایج در بلودان دیگ بخار

اول، زدن بلودان زیر دیگ در اوج بار؛ درست‌ترین زمان، بارِ سبک است. دوم، باز گذاشتن طولانی شیر تخلیه به‌خیال «تمیزتر شدن». سوم، تکیه بر ظاهر آب به‌جای آزمایش. چهارم، رهاکردن شیرها بدون سرویس تا روزی که نشتی دائمی بشوند.

این چهارمی بی‌سروصداترین است: شیر بلودانی که کامل بسته نمی‌شود، شبانه‌روز آب گرم را بیرون می‌ریزد و کسی متوجه نمی‌شود. سرویس دوره‌ای همین شیرها بخشی از نگهداری و تعمیر دیگ بخار است.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین بازبینی: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵.